Młodzieńcze marzenia
Większość dzieci już w pierwszych latach szkoły zaczyna marzyć i fantazjować o konkretnych osobach i wielbić je. Najczęściej są nimi: bohater książki, komiksu czy filmu science fiction, gwiazdy muzyki pop albo aktorki filmowe z popularnego serialu telewizyjnego, chociaż zdarza się, że są to zwykli nauczyciele z otoczenia dziecka. Wysoko notowani są też sławni sportowcy.
Dzięki wszechobecności mediów, głównie telewizji, internetu, wideo i pism młodzieżowych, dzieci i młodzież mają do dyspozycji szerokie spektrum postaci, nadających się na idoli. Idolami starszych dzieci są już przeważnie osoby autentyczne, największym marzeniem staje się kontakt osobisty z takim idolem.
Istnieje kilka charakterystycznych cech, będących typowym przejawem idolomanii:
- Marzenie o idolu ma inny charakter niż związek uczuciowy z członkami rodziny i dlatego wywołuje psychiczne uzależnienia.
- Posiadanie konkretnego idola otwiera drogę do określonych grup, czy nawet fanklubów, które wspólnie składają hołd idolowi.
- Rozbudzona zostaje potrzeba uzyskania jak największej ilości informacji o swoim idolu. Rozpoczyna się zbieranie przedmiotów, mających związek z nim (zdjęcia, płyty, autografy), czy też zapamiętywanie ważnych dat z życia bohatera, jego przyzwyczajeń, czy upodobań. Wszystko to stanowi elementy kultu idola, tak samo, jak próby naśladowania go i maksymalnego upodobnienia się do niego.
- Rzadko uwielbienie idola utrzymuje się przez lata. Często uczucie to wygasa tak szybko, jak się pojawiło i zastąpione zostaje nowymi przedmiotami kultu.
Idole a rodzice
Niepokój i niechęć rodziców wobec idolomanii swoich dzieci wiąże się nierzadko z poczuciem zagrożenia - to już nie oni są wzorami usytuowanymi w centrum uwagi dziecka. Rodzice powinni raczej postrzegać te marzenia jako normalny fenomen związany z dojrzewaniem dziecka.
Cechy typowe dla wieku i płci
Dziewczynki, co wynika z procesu ich dojrzewania, wcześniej niż chłopcy zaczynają fascynować się idolami płci przeciwnej i łatwiej przychodzi im przyznawanie się do tego. Nie oznacza to jednak, że idole tej samej płci tracą na znaczeniu. Niezmiennie sygnalizują: taką chciałabym być, tak chciałabym wyglądać.
Wybór idola jest ponadto wyrazem budzącego się zainteresowania i preferencji dotyczących jej/jego wyglądu.
Niebezpieczeństwo idolomanii
Istnieją pewne ugrupowania polityczne i sekty, które świadomie próbują wykorzystywać skłonności młodych ludzi do idolomanii i przyciągać naiwnych zwolenników, np. poprzez stwarzanie fałszywego i przerysowanego prestiżu ideowego czy materialnego. Rodzice powinni być szczególnie wyczuleni, jeśli ofiarami takich manipulacji padają ich dzieci. Wskazane jest używanie pełnego rozeznania problemu, zanim zacznie się stosować np. zakazy. Mogą one bowiem wywołać skutek przeciwny do oczekiwanego. Poprzez otwarte, szczere rozmowy z młodymi ludźmi, ich przyjaciółmi i rodzicami, można pokazać młodym, że mają wsparcie i zrozumienie dorosłych. Uchroni to młodszych od stania się ofiarą tego typu ugrupowań.
Jaką rolę spełniają idole?
W dzieciństwie rodzice zwykle są jedynymi wzorami. Jednak wraz z rozpoczęciem nauki w szkole, kiedy uwaga przenosi się na skomplikowany świat kontaktów socjalnych, następuje proces stopniowego rozluźniania więzi i krytycznego rozprawienia się z tym, co dotąd przekazywali im rodzice. Proces ten osiąga szczyt w okresie dojrzewania. Dzieci i młodzież ulegają przemianom, dlatego też ewoluują wzorce i idole, które są dla nich punktem odniesienia (nie oznacza to, że jednak rodzice zostają odrzuceni jako wzorzec, lecz teraz są postrzegani w inny sposób.
Młodzi ludzie postrzegają siebie jako niedojrzałych, niedocenianych i niepełnowartościowych. To wewnętrzne rozdarcie zostaje dodatkowo wzmocnione przez fakt, że obecnie młodzi ludzie później niż kiedyś usamodzielniają się i uniezależniają od dorosłych.
Odnalezienie własnej tożsamości
Młody człowiek postrzega swój stan jako dyskomfortowy: trwa bolesny i burzliwy proces poszukiwania własnego ja, obraz świata jest zamazany, wiele wartości postawionych jest na głowie. Porządkowanie i opanowywanie tak silnego chaosu odbywa się poprzez równie silne fascynacje - np. godnymi podziwu osobistościami z życia publicznego. W ten sposób młodzi ludzie poprzez identyfikowanie się z innymi dochodzą do własnej tożsamości.