Dur brzuszny (tyfus brzuszny) jest to endemicznie lub epidemicznie występująca choroba zakaźna. Epidemie często wybuchają na terenach o cieplejszym klimacie lub w cieplejszych porach roku. Zachorowaniom ostatnio rzadko zdarzającym się w Polsce, sprzyjają złe warunki sanitarne. Przypadki choroby podlegają obowiązkowi zgłoszenia.
Objawy choroby
Do pierwszych objawów duru brzusznego należą bóle głowy, osłabienie, brak apetytu, stopniowo narastająca gorączka oraz zaparcia.
Następnie, po mniej więcej tygodniu, pojawiają się charakterystyczne symptomy w postaci brunatnych nalotów na błonach śluzowych, utrzymującej się wysokiej gorączki oraz biegunki. Występujące także majaczenie, zaburzenia świadomości, owrzodzenia na podniebieniu i powiększenie śledziony.
Jakie są przyczyny duru brzusznego?
Dur brzuszny wywołuje pałeczka duru, przenoszona przez muchy, zakażony pokarm i wodę., przedmioty, kontakt z chorym oraz zdrowymi nosicielami.
Bakterie duru brzusznego przenikają przez błony śluzowe w dolnych odcinkach jelita i dostają się do krwi, a z nią do poszczególnych narządów, w których się osiedlają. Bakterie te rozpadając się produkują silne toksyny, uszkadzające tak ważne narządy jak serce, mózg nerwy, nerki i wątrobę.
Zmiany dotyczą także tkanki limfatycznej ściany jelita cienkiego. Grudki limfatyczne obrzmiewają. Mają miejsce zmiany martwicze.
Jak leczy się dur brzuszny?
Obecnie dur brzuszny leczy się za pomocą antybiotyków bakteriostatycznych o szerokim spektrum działania, zwłaszcza za pomocą chloramfenikolu, a także cefalosporyn III generacji. Pacjent pozostaje w izolacji na oddziale intensywnej opieki medycznej. Konieczne jest wspomaganie pracy serca i krążenia.
Kiedy należy udać się do lekarza?
Niezwłocznie po pojawieniu się pierwszych objawów, które mogłyby wskazywać na dur brzuszny.
Jak postąpi lekarz?
W celu rozpoznania choroby wykonuje się badanie krwi (posiew). W przypadku duru brzusznego to wystarcza, aby postawić jednoznaczną diagnozę.
Przebieg choroby
Okres inkubacji duru brzusznego wynosi około dwóch tygodni. Choroba wykazuje różne stadia, przy czym charakterystyczny jest fakt, iż mimo wysokiej gorączki tętno pozostaje zawsze wolne. Pacjent traci sporo na wadze.
Dur brzuszny można wyleczyć w ciągu trzech do pięciu tygodni pod warunkiem, że nie wystąpią powikłania. Nawroty choroby są możliwe, ale wówczas jej przebieg jest łagodniejszy.
Ciężkie przypadki duru brzusznego mogą zakończyć się zgonem, którego bezpośrednią przyczyną jest zazwyczaj zapaść krążeniowa. Prawdopodobne są powikłania, na przykład powstanie wrzodu jelita, który może przebić się do jamy brzusznej i spowodować zapalenie otrzewnej. Durowi brzusznemu mogą również towarzyszyć stany zapalne i ropne w innych miejscach, na przykład w płucach, miedniczkach nerwowych, uchu środkowym, trzustce, szpiku kostnym, pęcherzu moczowym, jądrach i kręgosłupie.
Czy dur brzuszny jest niebezpieczny?
W przeszłości wskaźnik umieralności chorych z durem brzusznym wynosił 10-30%. Obecnie, dzięki antybiotykowi (chloramfenikol) umiera 1-2% pacjentów. W Europie dur brzuszny występuje rzadko.
Jak można zapobiec durowi brzusznemu?
Najskuteczniejszą ochroną przed durem brzusznym jest szczepionka podawana w postaci zastrzyku lub doustnie. W obydwu przypadkach szczepionka skutecznie działa przez około rok. Osoby po szczepieniu chorują rzadziej, a choroba przebiega łagodnie. Szczepienie zaleca się przed podróżami do krajów południowych i tropikalnych. W razie zachorowania, pacjenta należy natychmiast odizolować i dokładnie dezynfekować jego odchody. Nosiciel choroby, który przez dłuższy czas wydala zarazki duru brzusznego, absolutnie nie może pracować w miejscu, gdzie ma kontakt z żywnością.
O wyleczeniu mówi się wówczas, gdy przez tydzień analizy kału nie wykazują obecności zarazków duru brzusznego. Bardzo ważne jest, aby w razie pojedynczego zachorowania lub epidemii szybko odkryć źródło zakażenia.
