Do produkcji hormonów tarczyca potrzebuje jodu. Jeżeli jego zawartość w naszym pożywieniu jest niewystarczająca, gruczoł tarczowy powiększa się, umożliwiając - mimo niedoboru jodu - produkowanie prawidłowej ilości hormonów. W ten sposób powstaje wole. Wole z niedoboru jodu jest najczęściej wolem obojętnym (poza powiększoną tarczycą, nie stwierdza się zaburzeń w jej czynności) i występuje na danym obszarze nagminnie.
Jeżeli wole nie jest leczone, z czasem w powiększonej tarczycy mogą tworzyć się guzki. Takie powiększenie gruczołu tarczowego nazywa się wolem guzkowym.
Objawy
- Powiększony gruczoł tarczowy
- Utrudnione oddychanie.
- Opuchnięte powieki i ręce.
- Chrypka i zmieniony głos.
- Blada, zimna i sucha skóra.
- Zaparcia.
- Zmęczenie.
- Niedokrwistość.
Jakie są przyczyny wola?
Jeżeli gruczoł tarczowy produkuje zbyt małą ilość hormonów, przysadka mózgowa zaczyna stymulować ich produkcję, wytwarzając w tym celu wzmożoną ilość hormonu tyreotropowego (TSH). Dochodzi do powiększenia gruczołu tarczowego, co może być spowodowane zbyt małą zawartością jodu w wodzie pitnej oraz w pożywieniu, lub też wrodzonym zaburzeniem produkcji hormonu tarczycy.
Powiększenie tarczycy może być też następstwem nadczynności tarczycy.
Wole nie mówi więc jeszcze nic o rodzaju zaburzenia.
Uwaga
W przypadku zauważenia guzków w tarczycy niezwłocznie należy zgłosić się do lekarza, ponieważ za tym objawem mogą kryć się najróżniejsze groźne schorzenia.
Jak leczy się wole?
Wole leczy się najczęściej farmakologicznie, podając choremu preparaty jodu oraz hormony tarczycy w postaci tabletek. Jeżeli leczenie zostanie rozpoczęte odpowiednio wcześnie, istnieje prawdopodobieństwo, że powiększenie tarczycy cofnie się. W przypadku wola dużego niezbędna może okazać się operacja. Jest ona konieczna na przykład wtedy, gdy gruczoł tarczowy powiększył się tak bardzo, że uciska na inne narządy, na przykład na tchawicę.
Podczas operacji gruczoł tarczowy zostaje częściowo usunięty.
Co można zrobić samemu?
W przypadku wola nic nie można zrobić samemu.
Kiedy należy udać się do lekarza?
Do lekarza należy się zgłosić najpóźniej wtedy, gdy nad tchawicą dostrzeże się rodzaj worka, czyli wole.
Jak postąpi lekarz?
W celu skontrolowania produkcji hormonów tarczycy wykonuje się badanie krwi. Dalsze badania (scyntygrafia, badanie tkanki) mają na celu wykluczenie innych chorób, na przykład nowotworu.
Przebieg choroby
Choroba ma na ogół łagodny przebieg, a gruczoł tarczowy powiększa się stopniowo. Równocześnie mogą się pojawić kolejne objawy, jak zmęczenie, brak energii, niedokrwistość, wyraźnie dostrzegalna bladość, wrażliwość na zimno, zaburzenie cyklu miesiączkowego u kobiet i opuchnięte powieki. Świadczy to o wystąpieniu niedoczynności tarczycy.
Czy wole jest niebezpieczne?
Nie - jeżeli jest prawidłowo leczone. Nie leczone może powodować ucisk w okolicy szyi i w konsekwencji duszności. Przyczyny pojawienia się guzków mogą być też inne, wchodzić w grę może nawet nowotwór.
Ważne
Niedobór jodu w organizmie, spowodowany zbyt niską jego zawartością w wodzie pitnej i występuje głównie w bogatych w wapń górskich rejonach polodowcowych. Tam też należy używać soli jodowanej lub spożywać dużo ryb.