Cholesterol jest tłuszczem (lipidem) o skomplikowanej strukturze chemicznej (monohydroksylowy, nienasycony, drugorzędny alkohol). Cholesterol powstaje w nadnerczu i rozchodzi się po organizmie wraz z pożywieniem. Jego obecność można stwierdzić w każdym niemal narządzie człowieka, w większych ilościach w pęcherzyku żółciowym, nadnerczach, mózgu oraz jajnikach. Cholesterol wchodzi w skład błon komórkowych, jest substancją wyjściową do powstawania kwasów żółciowych oraz tzw. hormonów sterydowych (hormonów płciowych i kory nadnercza). Tak jak wiele innych substancji, również cholesterol wędruje po organizmie wraz z krwią, a jego poziom można zmierzyć poddając analizie próbkę krwi.
Prawidłowy poziom cholesterolu
Jako normę uznaje się zawartość poniżej 200 mg cholesterolu w 100 ml krwi. U osób starszych wartość ta może być nieco wyższa. Zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi określany jest mianem hipercholesterolemii, natomiast spadek jego poziomu poniżej 100 mg - miane hipocholesterolemii.
Jeśli w 100 mg krwi znajduje się ponad 200 mg cholesterolu, to jest to stan wymagający leczenia farmakologicznego.
Zbyt niski poziom cholesterolu jest tak samo niekorzystny dla zdrowia, jak zbyt wysoki. Dlatego osoby przestrzegające diety wegetariańskiej, nie powinny zupełnie wykreślać ze swojego jadłospisu takich składników jak jaja, masło i mleko.
Zmiany poziomu cholesterolu
Obniżony poziom cholesterolu we krwi towarzyszy często anemii oraz wstrząsowi. Występuje również przy niedożywieniu, i wycieńczeniu organizmu. Podwyższony i wysoki poziom cholesterolu występuje przy cukrzycy, chorobach pęcherzyka żółciowego, nerek i skóry.
Podwyższony poziom cholesterolu we krwi nie musi mieć jednak podłoża chorobowego. Organizm zdrowego człowieka bardzo szybko potrafi pozbyć się nadmiernej dawki cholesterolu.
Podwyższony poziom cholesterolu
U 10-20% osób występuje podwyższony poziom cholesterolu we krwi. Przyczyny tego zjawiska nie są do końca jasne. Przypuszcza się, że dużą rolę odgrywają skłonności wynikające z uwarunkowań genetycznych. Organizm nie pozbywa się wówczas zbędnej dawki cholesterolu, który odkłada się w ściankach naczyń krwionośnych, powodując stopniowe zwężanie ich światła oraz utratę elastyczności (miażdżyca). Osoby z tendencjami do miażdżycy są w większym stopniu zagrożone niebezpieczeństwem wystąpienia chorób serca. Genetycznie uwarunkowane cukrzyca i otyłość także prowadzą do podwyższenia się poziomu cholesterolu.
Pacjenci po zawałach powinni szczególnie dbać o utrzymanie odpowiedniego poziomu cholesterolu. Konieczna jest właściwa dieta czyli chude mięsa i wędliny, margaryna roślinna zamiast masła. Powinno się również zrezygnować z jajek.
Objawy podwyższonego poziomu cholesterolu
Podwyższony poziom cholesterolu we krwi nie wywołuje żadnych dolegliwości, nie jest też przyczyną bólu, dlatego wszelkie zmiany, często przez długie lata pozostają niezauważone. Dopiero w chwili, gdy pojawiają się dolegliwości ze strony układu krążenia i serca, na światło dzienne wychodzą prawdziwe ich przyczyny.
Podwyższony poziom cholesterolu we krwi towarzyszy często otyłości i cukrzycy. Znakiem ostrzegawczym może być również odkładanie się złogów cholesterolowych na skórze i w oczach (ciało szkliste). Pojawiające się w skórze żółtawe miękkie guzki (tzw.żółtaki) mogą być także oznaką wad genetycznych.
Leczenie podwyższonego poziomu cholesterolu
Zarówno hiper-, jak i hipocholesterolemia wymagają odpowiedniego leczenia. Jeśli przyczyną tych zmian jest konkretna choroba, wówczas właśnie nią należy zająć się w pierwszym rzędzie. Poza tym najważniejsza jest właściwa dieta, uboga w składniki zawierające tłuszcz zwierzęcy.
Więcej dań rybnych
Należy unikać jedzenia podrobów i jaj (konkretnie żółtka) oraz wystrzegać się alkoholu i nikotyny. Poleca się natomiast wzbogacanie jadłospisu daniami rybnymi. Najzdrowsze są ryby morskie takie jak: makrela, łosoś, śledź. Zawierają one mianowicie pewne kwasy tłuszczowe, które redukują nadmierną ilość cholesterolu we krwi.
